Βέρνη – Στις 14 Ιουνίου 2026, οι Ελβετοί ψηφοφόροι καλούνται να λάβουν μια απόφαση που ενδέχεται να επανακαθορίσει ριζικά τη δημογραφική και οικονομική πορεία της χώρας, καθώς και τις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση ανακοίνωσε επίσημα τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την αμφιλεγόμενη λαϊκή πρωτοβουλία «Όχι σε μια Ελβετία 10 εκατομμυρίων!» (Keine 10-Millionen-Schweiz!), την οποία προωθεί το δεξιό Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα (SVP).
Στόχος της πρωτοβουλίας, η οποία κατατέθηκε το 2024, είναι να τεθεί συνταγματικό όριο στον μόνιμο πληθυσμό της χώρας, ώστε αυτός να μην υπερβεί τα 10 εκατομμύρια κατοίκους πριν από το έτος 2050.
Η πρόταση έρχεται σε μια περίοδο όπου η δημογραφική αύξηση αποτελεί κεντρικό πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης, με τον πληθυσμό να έχει ήδη ξεπεράσει τα 9 εκατομμύρια τον Σεπτέμβριο του 2023.
Ο μηχανισμός «φρένου» και η απειλή για την ΕΕ
Η πρωτοβουλία του SVP δεν αρκείται σε μια απλή διακήρυξη στόχων, αλλά προβλέπει συγκεκριμένους και αυστηρούς μηχανισμούς ενεργοποίησης μέτρων.
Εάν ο μόνιμος πληθυσμός ξεπεράσει τα 9,5 εκατομμύρια πριν από το 2050, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και τα καντόνια θα υποχρεωθούν να λάβουν άμεσα μέτρα για τον περιορισμό της περαιτέρω αύξησης.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο περιορισμός της οικογενειακής επανένωσης και η αυστηροποίηση των διαδικασιών χορήγησης ασύλου.
Σε περίπτωση που τα μέτρα αυτά δεν αποδώσουν και ο πληθυσμός αγγίξει το όριο των 10 εκατομμυρίων, η πρωτοβουλία προβλέπει την ενεργοποίηση της «έσχατης λύσης»: την μονομερή καταγγελία της συμφωνίας ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μια τέτοια εξέλιξη θα προκαλούσε σεισμικές δονήσεις στις διμερείς σχέσεις Βέρνης-Βρυξελλών, θέτοντας σε κίνδυνο το σύνολο των διμερών συμφωνιών (Bilaterals I) μέσω της λεγόμενης «ρήτρας γκιλοτίνας», η οποία συνδέει νομικά τις συμφωνίες μεταξύ τους.
Διχασμένη η κοινή γνώμη, ανήσυχη η οικονομία
Τα ευρήματα των δημοσκοπήσεων προμηνύουν μια σκληρή εκλογική μάχη. Έρευνα που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 από την Tamedia και το 20 Minuten έδειξε ότι η κοινωνία είναι βαθιά διχασμένη, με το 48% των ερωτηθέντων να δηλώνει ότι θα ψήφιζε υπέρ της πρωτοβουλίας, έναντι 41% που τάσσεται κατά, ενώ το 11% παραμένει αναποφάσιστο.
Η δημογραφική πίεση στις υποδομές, η στεγαστική κρίση και η κυκλοφοριακή συμφόρηση αποτελούν τα βασικά επιχειρήματα που τροφοδοτούν τη στήριξη προς την πρόταση του SVP.
Στον αντίποδα, το Συμβούλιο των Κρατών (Άνω Βουλή) ψήφισε το 2025 υπέρ της απόρριψης της πρωτοβουλίας, ευθυγραμμιζόμενο με την κυβερνητική γραμμή.
Η πολιτική ηγεσία και οι οικονομικοί φορείς προειδοποιούν για τις καταστροφικές συνέπειες ενός τέτοιου περιορισμού.
Ομοσπονδιακοί σύμβουλοι και εκπρόσωποι της βιομηχανίας τονίζουν την κρίσιμη σημασία της μετανάστευσης για την ελβετική οικονομία, η οποία αντιμετωπίζει ήδη σοβαρές ελλείψεις εργατικού δυναμικού.
Κίνδυνος κατάρρευσης σε υγεία και κατασκευές
Οι επικριτές της πρωτοβουλίας επισημαίνουν ότι τομείς ζωτικής σημασίας, όπως η υγεία, η εκπαίδευση, οι κατασκευές, η κοινωνική πρόνοια και η εστίαση, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εργαζόμενους προερχόμενους από το εξωτερικό.
Τυχόν τερματισμός της ελεύθερης μετακίνησης θα δημιουργούσε τεράστια κενά, τα οποία η εγχώρια αγορά εργασίας αδυνατεί να καλύψει.
Επιπλέον, τα στοιχεία δείχνουν ότι ήδη από το 2025 παρατηρείται αύξηση στον αριθμό των εκπατρισμένων που εγκαταλείπουν την Ελβετία, παράλληλα με μείωση στις νέες αφίξεις, γεγονός που υποδηλώνει ότι η αγορά ίσως αυτορρυθμίζεται ως έναν βαθμό.
Ωστόσο, το SVP επιμένει ότι η «ανεξέλεγκτη» μετανάστευση απειλεί την ποιότητα ζωής και την ταυτότητα της χώρας, θέτοντας το ζήτημα ως υπαρξιακό δίλημμα για το μέλλον της Ελβετίας.
Με την ημερομηνία της 14ης Ιουνίου να πλησιάζει, η πολιτική θερμοκρασία ανεβαίνει, καθώς το αποτέλεσμα της κάλπης θα κρίνει όχι μόνο το πληθυσμιακό ταβάνι της χώρας, αλλά και τη θέση της στον ευρωπαϊκό χάρτη για τις επόμενες δεκαετίες.
