Ελβετία – Στις 8 Μαρτίου 2026, οι Ελβετοί ψηφοφόροι προσέρχονται στις κάλπες για τον πρώτο γύρο δημοψηφισμάτων του έτους, καλούμενοι να αποφασίσουν για τέσσερα κρίσιμα εθνικά ζητήματα που αφορούν τη φορολογία, τη δημόσια ραδιοτηλεόραση, τη χρήση μετρητών και την κλιματική πολιτική.
Οι προτάσεις αυτές, οι οποίες έχουν προκαλέσει έντονο δημόσιο διάλογο, αναμένεται να διαμορφώσουν το οικονομικό και κοινωνικό τοπίο της χώρας για την επόμενη δεκαετία.
Η ατζέντα περιλαμβάνει την πολυσυζητημένη μετάβαση στην ατομική φορολόγηση, τη δραστική μείωση του τέλους ραδιοτηλεόρασης, τη συνταγματική κατοχύρωση της χρήσης μετρητών και τη δημιουργία ενός μεγάλου κρατικού ταμείου για το κλίμα.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν σαφείς τάσεις σε ορισμένα θέματα, ενώ σε άλλα η μάχη αναμένεται αμφίρροπη μέχρι την τελευταία στιγμή.
Ατομική φορολόγηση: Τέλος στην «ποινή γάμου»
Ένα από τα σημαντικότερα θέματα προς ψήφιση αφορά τον Ομοσπονδιακό Νόμο για την Ατομική Φορολόγηση, ο οποίος στοχεύει στην εξάλειψη της λεγόμενης «ποινής γάμου».
Σύμφωνα με το ισχύον σύστημα, τα παντρεμένα ζευγάρια στην Ελβετία υποχρεούνται να υποβάλλουν κοινή φορολογική δήλωση, με αποτέλεσμα τα εισοδήματά τους να αθροίζονται.
Αυτή η πρακτική οδηγεί συχνά σε υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση για τα ζευγάρια με διπλό εισόδημα σε σύγκριση με τα ανύπαντρα ζευγάρια που εργάζονται και οι δύο.
Η πρόταση της κυβέρνησης, η οποία λειτουργεί ως αντιστάθμισμα στην «Πρωτοβουλία για Δίκαιη Φορολόγηση», προβλέπει ότι οι σύζυγοι θα φορολογούνται πλέον ατομικά βάσει του δικού τους εισοδήματος και των περιουσιακών τους στοιχείων. Εάν εγκριθεί, ο νόμος θα τεθεί σε εφαρμογή το αργότερο έως το 2032.
Οι υποστηρικτές τονίζουν ότι η αλλαγή θα ενισχύσει την οικονομική ανεξαρτησία και την ισότητα των φύλων, ενώ παράλληλα θα άρει τα φορολογικά εμπόδια για την εργασία.
Από την άλλη πλευρά, δέκα καντόνια έχουν εκφράσει την αντίθεσή τους, προειδοποιώντας για τεράστιο διοικητικό φόρτο, καθώς οι φορολογικές αρχές θα κληθούν να επεξεργαστούν περίπου 1,7 εκατομμύριο επιπλέον δηλώσεις.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση του SRF, η πρόταση συγκεντρώνει ευρεία αποδοχή, με το 64% των πολιτών να δηλώνει ότι θα ψήφιζε υπέρ.
Πρωτοβουλία SRG: Η μάχη για το τέλος ραδιοτηλεόρασης
Η πρωτοβουλία «200 φράγκα είναι αρκετά», η οποία προωθείται κυρίως από το Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα, προτείνει τη μείωση του ετήσιου τέλους ραδιοτηλεόρασης (Serafe) από τα 335 στα 200 ελβετικά φράγκα ανά νοικοκυριό, καθώς και την πλήρη απαλλαγή των επιχειρήσεων από την υποχρέωση καταβολής του.
Οι εμπνευστές της πρωτοβουλίας υποστηρίζουν ότι η Ελβετική Ραδιοφωνική και Τηλεοπτική Εταιρεία (SRG) οφείλει να περιοριστεί στην παροχή «βασικών δημόσιων υπηρεσιών», αφήνοντας χώρο στα ιδιωτικά μέσα ενημέρωσης.
Η ελβετική κυβέρνηση αντιτίθεται στην πρόταση και έχει καταθέσει δικό της σχέδιο, το οποίο προβλέπει μείωση του τέλους στα 300 φράγκα από το 2029 και περιορισμό του αριθμού των επιχειρήσεων που θα επιβαρύνονται από το 2027.
Οι επικριτές της πρωτοβουλίας προειδοποιούν ότι η δραστική περικοπή της χρηματοδότησης θα πλήξει την ικανότητα της SRG να εξυπηρετεί το πολυπολιτισμικό και πολύγλωσσο κοινό της χώρας.
Τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων δείχνουν διχασμό, με το 52% των ερωτηθέντων να τάσσεται κατά της πρωτοβουλίας και το 46% υπέρ, αφήνοντας ανοιχτό το τελικό αποτέλεσμα.
Πρωτοβουλία για τα μετρητά: Συνταγματική κατοχύρωση
Η πρόταση «Ναι σε ένα ανεξάρτητο, ελεύθερο ελβετικό νόμισμα με κέρματα ή χαρτονομίσματα (τα μετρητά είναι ελευθερία)» ζητά από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση να διασφαλίσει τη διαθεσιμότητα των μετρητών και να κατοχυρώσει το ελβετικό φράγκο ως εθνικό νόμισμα στο Σύνταγμα.
Παρά την αυξανόμενη δημοφιλία των ηλεκτρονικών πληρωμών, πολλοί πολίτες επιθυμούν τη νομική προστασία της επιλογής πληρωμής με μετρητά. Η πρωτοβουλία προβλέπει επίσης ότι οποιαδήποτε αλλαγή στο εθνικό νόμισμα θα πρέπει να τίθεται σε λαϊκή ψηφοφορία.
Η κυβέρνηση απέρριψε την αρχική πρωτοβουλία και κατέθεσε αντιπρόταση, η οποία προσφέρει εναλλακτική διατύπωση βασισμένη στην υφιστάμενη νομοθεσία, με στόχο επίσης τη διασφάλιση της παροχής μετρητών.
Σύμφωνα με το SRF, και οι δύο προτάσεις απολαμβάνουν υψηλής αποδοχής, με το 65% να στηρίζει την αρχική πρωτοβουλία και το 67% την κυβερνητική αντιπρόταση.
Σε περίπτωση που υπερψηφιστούν και οι δύο, θα ενεργοποιηθεί ερώτημα επιλογής (tie-breaker), όπου η κυβερνητική πρόταση φαίνεται να διατηρεί προβάδισμα.
Πρωτοβουλία για το Κλιματικό Ταμείο
Το τέταρτο ζήτημα αφορά την Πρωτοβουλία για το Κλιματικό Ταμείο, η οποία καλεί την κυβέρνηση να εντείνει τις προσπάθειες για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής μέσω της δημιουργίας ενός ειδικού ταμείου.
Το ταμείο αυτό θα χρηματοδοτείται από εισφορές που αντιστοιχούν στο 0,5% έως 1% του ΑΕΠ της Ελβετίας (περίπου 4 έως 8 δισεκατομμύρια φράγκα) και θα εστιάζει στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Ωστόσο, η πρόταση φαίνεται να οδεύει προς απόρριψη. Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο έχει εκφράσει την αντίθεσή του, υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν ήδη επαρκή μέτρα για την επίτευξη του στόχου μηδενικών εκπομπών έως το 2050 και ότι η δέσμευση τέτοιων πόρων θα περιόριζε τη χρηματοδότηση άλλων πολιτικών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του SRF, το 60% των πολιτών δηλώνει ότι θα ψηφίσει «όχι», καθώς το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης φαίνεται να στρέφεται περισσότερο στα δημόσια οικονομικά και την ασφάλεια.
