Γερμανία – Μια εξαιρετικά σημαντική εξέλιξη για τον κλάδο των πωλήσεων οχημάτων εξ αποστάσεως προέκυψε μέσα από την πρόσφατη ετυμηγορία του ανώτατου δικαστικού οργάνου της Γερμανίας. Η απόφαση αυτή επαναπροσδιορίζει το νομικό πλαίσιο γύρω από το δικαίωμα υπαναχώρησης των καταναλωτών σε συμβάσεις αγοράς καινούργιων αυτοκινήτων μέσω διαδικτύου.
Το ζήτημα της επαρκούς ενημέρωσης των αγοραστών και ο ακριβής χρόνος έναρξης των νόμιμων προθεσμιών βρέθηκαν στο επίκεντρο της δικαστικής διαμάχης, διαμορφώνοντας πλέον νέα δεδομένα για τον τρόπο με τον οποίο οι έμποροι συντάσσουν τους όρους των πωλήσεών τους. Με τη διευκρίνιση των προϋποθέσεων, αποφεύγονται παρερμηνείες που στο παρελθόν οδηγούσαν σε μακροχρόνιες νομικές διενέξεις μεταξύ εταιρειών και πελατών.
Η ανατροπή της προηγούμενης απόφασης και το χρονικό της υπόθεσης
Η υπόθεση έφτασε στο Ομοσπονδιακό Ακυρωτικό Δικαστήριο (Bundesgerichtshof), το οποίο με την απόφασή του (Az: VIII ZR 62/25) στις 7 Ιανουαρίου 2026, ανέτρεψε την προηγούμενη κρίση των τοπικών δικαστικών αρχών. Ειδικότερα, ακυρώθηκε η ετυμηγορία που είχε εκδώσει το Εφετείο της Στουτγάρδης (Oberlandesgericht Stuttgart) στις 11 Μαρτίου 2025 (Az: 6 U 57/24), η οποία είχε αρχικά δικαιώσει τον αγοραστή του οχήματος.
Η αρχική κρίση βασίστηκε στο γεγονός ότι ο πελάτης είχε δηλώσει επίσημα την υπαναχώρησή του στις 21 Μαΐου 2023. Το δευτεροβάθμιο δικαστήριο είχε θεωρήσει τότε ότι η προθεσμία δεν είχε καν ξεκινήσει, υποστηρίζοντας πως η πωλήτρια εταιρεία δεν είχε παράσχει τη σωστή ενημέρωση, όπως ορίζει η γερμανική νομοθεσία, με αποτέλεσμα να θεωρείται έγκυρη η εκπρόθεσμη ακύρωση της σύμβασης.
Απλοποίηση των νομικών προϋποθέσεων για τις συμβάσεις εξ αποστάσεως
Ωστόσο, η ανώτατη δικαστική αρχή της χώρας διαφοροποίησε ριζικά την οπτική της επί του θέματος. Όπως διευκρινίστηκε, η ενημέρωση για το δικαίωμα υπαναχώρησης μπορεί να διατυπώνεται με αφηρημένο τρόπο. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι ο εκάστοτε έμπορος δεν είναι υποχρεωμένος να ελέγχει και να αξιολογεί ανά περίπτωση εάν ο αντισυμβαλλόμενος πληροί τις προσωπικές ή αντικειμενικές προϋποθέσεις για να θεωρηθεί καταναλωτής με τη στενή νομική έννοια.
Η συγκεκριμένη ερμηνεία απαλλάσσει τις αντιπροσωπείες και τους εμπόρους αυτοκινήτων από ένα σημαντικό διοικητικό και νομικό βάρος κατά την κατάρτιση των συμβάσεων εξ αποστάσεως. Οι γενικοί όροι μπορούν πλέον να ενσωματώνονται στα συμβόλαια με πιο τυποποιημένο τρόπο, αρκεί να καλύπτουν το βασικό νοηματικό πλαίσιο της νομοθεσίας, εξασφαλίζοντας έτσι ταχύτερες διαδικασίες στις ψηφιακές πωλήσεις.
Το κρίσιμο ζήτημα των εξόδων επιστροφής και η έναρξη της προθεσμίας
Ένα από τα πιο καθοριστικά σημεία της απόφασης αφορά τον καταμερισμό του κόστους σε περίπτωση ακύρωσης της συναλλαγής. Το δικαστήριο έκρινε ότι η νομική προθεσμία της υπαναχώρησης ξεκινά κανονικά, ακόμη και αν ο έμπορος έχει παραλείψει να αναφέρει το ακριβές ή το εκτιμώμενο κόστος επιστροφής του οχήματος μέσα στο κείμενο των όρων.
Αρκεί μόνο το γεγονός ότι ο αγοραστής έχει ενημερωθεί ρητά πως οφείλει να αναλάβει τα άμεσα έξοδα για την επιστροφή των αγαθών. Παρά το γεγονός ότι η σχετική νομοθεσία απαιτεί κανονικά την αναφορά ενός ενδεικτικού ποσού, η απουσία αυτής της εκτίμησης δεν επαρκεί για να παγώσει ή να παρατείνει επ’ αόριστον το χρονικό παράθυρο μέσα στο οποίο ο καταναλωτής έχει δικαίωμα να μετανιώσει για την αγορά του.
Ευελιξία στη διατύπωση και εξειδικευμένη νομική καθοδήγηση
Βάσει των παραπάνω ευρημάτων, η ανώτατη δικαστική έδρα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, κατά την ημερομηνία υποβολής της δήλωσης υπαναχώρησης στις 21 Μαΐου 2023, το σχετικό δικαίωμα του πελάτη είχε ήδη λήξει οριστικά. Το δικαστήριο τόνισε, επίσης, ότι η προθεσμία τίθεται σε ισχύ ακόμη και όταν το κείμενο της ενημέρωσης δεν ακολουθεί λέξη προς λέξη το αυστηρό νομικό πρότυπο, εφόσον παραμένει ξεκάθαρο και απολύτως κατανοητό για τον μέσο αγοραστή.
Η πολυπλοκότητα τέτοιων υποθέσεων αναδεικνύει τον κρίσιμο ρόλο των εξειδικευμένων νομικών συμβούλων. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Christian Steffgen, ενός δικηγόρου με εμπειρία και εξειδίκευση στο δίκαιο της κυκλοφορίας και στο ποινικό δίκαιο, ο οποίος εστιάζει ιδιαίτερα στις συμβάσεις αγοράς καινούργιων οχημάτων. Ο ίδιος είχε αναλύσει εκτενώς τις παραμέτρους αυτών των προβλημάτων στη Στουτγάρδη, στο πλαίσιο συνέντευξης που είχε παραχωρήσει στην εκπομπή Marktcheck του ραδιοτηλεοπτικού δικτύου Südwest-Rundfunk (SWR) στις 27 Φεβρουαρίου 2024.
