Περιφέρεια Nordhausen – Μια νέα, αυστηρότερη πραγματικότητα διαμορφώνεται για τους λήπτες κοινωνικών επιδομάτων στη Γερμανία, καθώς ένα πιλοτικό πρόγραμμα που εφαρμόζεται στην περιφέρεια του Nordhausen δοκιμάζει τα όρια του κοινωνικού κράτους και της κρατικής παρέμβασης. Αντί για τις συνηθισμένες επιστολές, οι αρχές προχωρούν πλέον σε φυσική παρουσία και χτυπούν τα κουδούνια των δικαιούχων, φέρνοντας στο προσκήνιο μια σκληρή πολιτική ελέγχου που έχει προκαλέσει έντονες συζητήσεις σε ολόκληρη τη χώρα.
Το εγείρημα, το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη από τον Νοέμβριο, εστιάζει συγκεκριμένα σε νέους δικαιούχους του επιδόματος Bürgergeld ηλικίας κάτω των 25 ετών. Η λογική των αρχών είναι ξεκάθαρη: όποιος λαμβάνει κρατική στήριξη οφείλει να είναι διαθέσιμος και εντοπίσιμος. Εκείνοι που αγνοούν τις κλήσεις των υπηρεσιών δέχονται πλέον απροειδοποίητες επισκέψεις στο σπίτι, ενώ όσοι αρνούνται να συνεργαστούν έρχονται αντιμέτωποι με άμεσες οικονομικές συνέπειες.
Ο μηχανισμός πίεσης και ο ρόλος του «Horizont e. V.»
Την υλοποίηση του προγράμματος έχει αναλάβει ο σύλλογος «Horizont e. V.», με βασικό στόχο την επανένταξη νέων ανθρώπων που θεωρούνται δύσκολα διαχειρίσιμοι από την αγορά εργασίας. Το σχέδιο προβλέπει την απασχόληση των συμμετεχόντων για ένα διάστημα τριών μηνών σε κοινωφελείς εργασίες, στο πλαίσιο των λεγόμενων «θέσεων εργασίας του ενός ευρώ». Η συμμετοχή δεν είναι προαιρετική αλλά δεσμευτική, καθώς η άρνηση εμφάνισης ή συνεργασίας ενεργοποιεί αυτόματα μηχανισμούς περικοπών στο επίδομα.
Αυτό που συμβαίνει σε τοπικό επίπεδο στο Nordhausen φαίνεται να λειτουργεί ως προάγγελος ευρύτερων αλλαγών που εξετάζει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Από τον Ιούλιο αναμένεται να τεθούν σε ισχύ αυστηρότεροι κανόνες για το Bürgergeld σε εθνικό επίπεδο, οι οποίοι θα περιλαμβάνουν σκληρές κυρώσεις που μπορεί να φτάσουν μέχρι και την πλήρη διακοπή των παροχών για όσους δεν συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις τους.
Η στάση του Matthias Jendricke και οι πρώτες κυρώσεις
Ο επικεφαλής της τοπικής διοίκησης, Landrat Matthias Jendricke (SPD), υπερασπίζεται με θέρμη τη σκληρή γραμμή που έχει υιοθετηθεί. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, υπάρχουν περιπτώσεις ανθρώπων που επιχειρούν να παραπλανήσουν το σύστημα. Ο ίδιος τονίζει πως όσοι βρίσκονται σε ανάγκη χωρίς δική τους υπαιτιότητα πρέπει να λαμβάνουν βοήθεια, όμως εκείνοι που επιλέγουν να εγκατασταθούν μόνιμα στο σύστημα προνοίας θα πρέπει να αναμένουν αυστηρούς ελέγχους.
Τα πρώτα αποτελέσματα των ελέγχων είναι ενδεικτικά της κατάστασης. Στο πλαίσιο του προγράμματος, έχουν ήδη επιβληθεί κυρώσεις, με αρχική μείωση των παροχών κατά 10%. Συγκεκριμένα, οκτώ συμμετέχοντες έχουν υποστεί μειώσεις, ενώ σε έξι περιπτώσεις οι παροχές διακόπηκαν πλήρως, καθώς διαπιστώθηκε ότι τα άτομα αυτά δεν διέμεναν καν στις δηλωμένες διευθύνσεις τους, λειτουργώντας ουσιαστικά ως «φαντάσματα» για τις υπηρεσίες.
Πενιχρά αποτελέσματα και πολιτική αντιπαράθεση
Παρά την ένταση των ελέγχων, η αποτελεσματικότητα του μέτρου ως προς την εύρεση εργασίας παραμένει περιορισμένη. Από τους περίπου πενήντα συμμετέχοντες, μόλις δύο κατάφεραν να ενταχθούν στην κανονική αγορά εργασίας στα πρώτα στάδια του εγχειρήματος, γεγονός που επιβεβαιώνει τη δυσκολία τοποθέτησης της συγκεκριμένης ομάδας ανέργων. Σε εθνικό επίπεδο, περίπου 1,8 εκατομμύρια άνθρωποι λαμβάνουν το επίδομα ως αναζητούντες εργασία, ωστόσο πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι το 57% αυτών δεν αναζητούσε ενεργά εργασία το τελευταίο διάστημα.
Οι αντιδράσεις για τη μέθοδο των κατ’ οίκον επισκέψεων είναι έντονες, κυρίως από την πλευρά των Πρασίνων (Grüne), οι οποίοι κάνουν λόγο για καταναγκαστικά μέτρα και στιγματισμό των ανέργων. Στον αντίποδα, το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Εργασίας εμφανίζεται ανοιχτό σε τέτοια πιλοτικά προγράμματα, υπογραμμίζοντας όμως ότι αυτά δεν πρέπει να υποκαθιστούν την κανονική εκπαίδευση ή τις μόνιμες θέσεις εργασίας. Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Απασχόλησης θεωρεί το εγείρημα νομικά κατοχυρωμένο, δίνοντας το πράσινο φως για τη συνέχιση των αυστηρών ελέγχων.
