Κίελο – Μια δυσάρεστη εξέλιξη περιμένει χιλιάδες νοικοκυριά στη Γερμανία που εξαρτώνται από το κρατικό επίδομα διαβίωσης (Bürgergeld), καθώς μια νέα δικαστική απόφαση αυστηροποιεί το πλαίσιο για τις έκτακτες οικονομικές ενισχύσεις. Το Περιφερειακό Κοινωνικό Δικαστήριο (Landessozialgericht) του Σλέσβιχ-Χολστάιν εξέδωσε ετυμηγορία που καθιστά σαφές ότι τα Κέντρα Εργασίας (Jobcenters) δεν υποχρεούνται να παρέχουν δωρεάν επιχορηγήσεις (Zuschuss) για την αντικατάσταση χαλασμένων οικιακών συσκευών, ανατρέποντας τις ελπίδες πολλών δικαιούχων για άμεση κρατική στήριξη σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.
Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο όπου το κόστος ζωής πιέζει ασφυκτικά τους προϋπολογισμούς των ευάλωτων νοικοκυριών. Παρόλο που το βασικό ποσό του επιδόματος για έναν άγαμο έχει διαμορφωθεί στα 563 ευρώ από τον Ιανουάριο του 2024, τα περιθώρια για αποταμίευση είναι ανύπαρκτα. Όταν μια βασική συσκευή, όπως το πλυντήριο ρούχων, τεθεί εκτός λειτουργίας, η αντικατάστασή της μετατρέπεται σε οικονομικό γρίφο, τον οποίο το κράτος, βάσει της νέας απόφασης, δεν είναι υποχρεωμένο να λύσει με δωρεάν παροχές.
Το χρονικό της δικαστικής διαμάχης στο Κίελο
Η υπόθεση που οδήγησε στη συγκεκριμένη νομολογία αφορά έναν δικαιούχο του Bürgergeld από το Κίελο, ο οποίος βρέθηκε αντιμέτωπος με την ανάγκη αγοράς νέου πλυντηρίου ρούχων. Το κόστος της συσκευής ανερχόταν στα 419 ευρώ, ποσό απαγορευτικό για τα δεδομένα του μηνιαίου προϋπολογισμού του. Ο πολίτης αιτήθηκε την κάλυψη του ποσού ως έκτακτη ανάγκη (Mehrbedarfszuschuss) από το αρμόδιο Jobcenter.
Η υπηρεσία απέρριψε το αίτημα, ισχυριζόμενη ότι η συγκεκριμένη δαπάνη δεν εμπίπτει στην κατηγορία της «πρώτης εγκατάστασης» (Erstausstattung) για ένα διαμέρισμα, η οποία είθισται να επιδοτείται, αλλά αποτελεί αντικατάσταση φθαρμένου εξοπλισμού. Ο αιτών προσέφυγε στη δικαιοσύνη και αρχικά δικαιώθηκε από το Κοινωνικό Δικαστήριο του Κιέλου. Ωστόσο, το Jobcenter άσκησε έφεση, επιμένοντας ότι ο ενάγων όφειλε να καλύψει το κόστος από το τακτικό μηνιαίο επίδομα που λαμβάνει.
Η νομική διάκριση και η τελική ανατροπή
Το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, το Landessozialgericht του Σλέσβιχ-Χολστάιν, έκανε δεκτή την έφεση της υπηρεσίας, ακυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση. Το σκεπτικό των δικαστών βασίστηκε στην αυστηρή ερμηνεία του νόμου: τα Jobcenters οφείλουν να πληρώνουν για οικιακό εξοπλισμό μόνο όταν πρόκειται για την πρώτη εγκατάσταση σε μια κατοικία (π.χ. μετά από άστεγη κατάσταση ή πρώτη μετακόμιση). Οι βλάβες και οι φθορές που προκύπτουν στην πορεία θεωρούνται μέρος του ρίσκου της καθημερινότητας, το οποίο καλύπτεται από το κανονικό μηνιαίο ποσό (Regelbedarf).
Σύμφωνα με το δικαστήριο, το κράτος έχει ήδη υπολογίσει ένα μικρό ποσό εντός του μηνιαίου επιδόματος για τέτοιου είδους αποταμιεύσεις και μελλοντικές αγορές, συνεπώς δεν νομιμοποιείται η απαίτηση για επιπλέον δωρεάν χρηματοδότηση κάθε φορά που μια συσκευή χαλάει.
Οι εναλλακτικές λύσεις για τους πληγέντες
Μετά την οριστική αυτή εξέλιξη, οι επιλογές για τους δικαιούχους περιορίζονται. Οι ειδικοί συμβουλεύουν τους πολίτες που βρίσκονται σε παρόμοια θέση να αιτούνται άτοκο δάνειο (Darlehen) από το Jobcenter. Σε αυτή την περίπτωση, η υπηρεσία προκαταβάλλει το ποσό για την αγορά της συσκευής, αλλά στη συνέχεια παρακρατά ένα μικρό μέρος από το μηνιαίο επίδομα μέχρι την πλήρη εξόφληση του χρέους.
Επιπλέον, προτείνεται η αναζήτηση μεταχειρισμένων συσκευών για τη μείωση του κόστους, ενώ σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να ενεργοποιηθεί η ρήτρα «ιδιαιτέρως σκληρής δοκιμασίας» (Härtefallregelung). Τέλος, συνιστάται στους δικαιούχους να απευθύνονται σε κοινωνικούς φορείς για δωρεάν νομικό έλεγχο των αποφάσεων που λαμβάνουν, ώστε να εξαντλούν κάθε περιθώριο που τους δίνει ο νόμος.
