Γερμανία – Μπροστά σε ένα νέο κύμα ανατιμήσεων φαίνεται πως βρίσκονται εκατομμύρια καπνιστές στη Γερμανία, καθώς εντείνονται οι πιέσεις για δραστική αύξηση της φορολογίας στα προϊόντα καπνού. Παρόλο που οι τιμές στα πακέτα τσιγάρων αναπροσαρμόστηκαν προς τα πάνω μόλις στην αρχή του έτους, νέα πρόταση που βρίσκεται στο τραπέζι προβλέπει μια ακόμα πιο επιθετική τιμολογιακή πολιτική. Σύμφωνα με τις συζητήσεις που διεξάγονται σε θεσμικό επίπεδο, η επιβάρυνση ενδέχεται να φτάσει τα δύο ευρώ ανά πακέτο, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστούν οι σοβαρές υγειονομικές και οικονομικές επιπτώσεις του καπνίσματος.
Οι ιατρικοί σύλλογοι και οι φορείς δημόσιας υγείας κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο. Κάθε χρόνο, περισσότεροι από 130.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους στη χώρα λόγω επιπλοκών που σχετίζονται με το κάπνισμα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπολογίζει ότι ο αριθμός των καπνιστών στη Γερμανία ξεπερνά τα 16 εκατομμύρια, με την ανησυχία να εστιάζεται πλέον έντονα στις νεότερες ηλικίες, όπου παρατηρείται μια σαφής αυξητική τάση, ενισχυμένη και από τη διάδοση των εναλλακτικών καπνικών προϊόντων.
Ανησυχία για τους νέους και το κόστος στα ταμεία
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλούν τα στατιστικά στοιχεία που αφορούν τη νεολαία. Η εισαγωγή και η δημοφιλία των ηλεκτρονικών τσιγάρων φαίνεται να λειτούργησε ως πύλη εισόδου για πολλούς εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα, το 15,9% των εφήβων ηλικίας 14 έως 17 ετών και το εντυπωσιακό 40,8% των νέων μεταξύ 18 και 24 ετών κάνουν χρήση κλασικών ή ηλεκτρονικών τσιγάρων. Τα ποσοστά αυτά θεωρούνται απαγορευτικά υψηλά από την ιατρική κοινότητα, η οποία πιέζει για άμεσα μέτρα αποτροπής.
Πέραν του ανθρωπίνου κόστους, τα ασφαλιστικά ταμεία (Krankenkassen) βρίσκονται αντιμέτωπα με δυσβάσταχτα οικονομικά βάρη. Το άμεσο και έμμεσο κόστος για τη θεραπεία ασθενειών που συνδέονται με το κάπνισμα ανέρχεται σε δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, δημιουργώντας μια μαύρη τρύπα στους προϋπολογισμούς υγείας. Στο πλαίσιο αυτό, πολιτικοί και εκπρόσωποι των ταμείων προκρίνουν την απότομη αύξηση της φορολογίας ως το μόνο αποτελεσματικό εργαλείο για τη μείωση της κατανάλωσης και την παράλληλη ενίσχυση των εσόδων του συστήματος υγείας.
Αντιδράσεις και εναλλακτικές προτάσεις
Η προοπτική μιας αύξησης της τάξης των δύο ευρώ έχει προκαλέσει, όπως ήταν αναμενόμενο, την αντίδραση της καπνοβιομηχανίας. Εκπρόσωποι του κλάδου προειδοποιούν ότι μια τόσο απότομη άνοδος στην τιμή δεν θα μειώσει απαραίτητα το κάπνισμα, αλλά ενδέχεται να στρέψει τους καταναλωτές προς τη μαύρη αγορά και το λαθρεμπόριο τσιγάρων, μειώνοντας τελικά τα κρατικά έσοδα. Αντιθέτως, ορισμένοι αναλυτές προτείνουν τη συνέχιση της πολιτικής των σταδιακών και μικρότερων αυξήσεων, όπως ισχύει μέχρι σήμερα.
Στον αντίποδα, οι υποστηρικτές της σκληρής γραμμής συνδέουν την αύξηση του φόρου καπνού με ευρύτερες φορολογικές ελαφρύνσεις στον τομέα της υγείας. Μια από τις προτάσεις που εξετάζονται είναι η αξιοποίηση των επιπλέον εσόδων για τη χρηματοδότηση της μείωσης του ΦΠΑ στα φάρμακα, από το 19% που ισχύει σήμερα στο 7%. Με αυτόν τον τρόπο, επιχειρείται να δημιουργηθεί ένα ισοζύγιο που θα επιβαρύνει την βλαβερή συνήθεια ενώ ταυτόχρονα θα ελαφρύνει το κόστος της φαρμακευτικής περίθαλψης για το σύνολο των πολιτών.
