Γερμανία – Σε άμεση νομοθετική ρύθμιση για την απαγόρευση της χρήσης πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά ηλικίας κάτω των 14 ετών προσανατολίζεται ο πολιτικός κόσμος της χώρας.
Μετά τις πρόσφατες αποφάσεις στο συνέδριο της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης (CDU) στη Στουτγάρδη, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) ζητά την ταχεία κατάρτιση και ψήφιση ενός συγκεκριμένου νομικού πλαισίου.
Η σύμπλευση των δύο μεγάλων πολιτικών σχηματισμών δημιουργεί τα δεδομένα για την αυστηροποίηση του ψηφιακού περιβάλλοντος, με στόχο την προστασία των ανηλίκων από τους κινδύνους των αλγορίθμων και της ανεξέλεγκτης διαδικτυακής αλληλεπίδρασης.
Ο γενικός γραμματέας του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, Tim Klüssendorf, απευθυνόμενος στον γερμανικό Τύπο, υπογράμμισε την ανάγκη για γρήγορη δράση από την πλευρά του κυβερνητικού συνασπισμού.
Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, έχουν ήδη κατατεθεί ακριβείς προτάσεις που περιλαμβάνουν σαφή ηλικιακά όρια και αποτελεσματικούς μηχανισμούς προστασίας.
Ο ίδιος εξέφρασε την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι οι αποφάσεις του πρόσφατου συνεδρίου της CDU συγκλίνουν σε μεγάλο βαθμό με τις θέσεις του κόμματός του, διαμορφώνοντας μια θετική και σταθερή βάση για τις επερχόμενες κοινοβουλευτικές διαβουλεύσεις.
Παράλληλα, ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του κόμματος, Dirk Wiese, δήλωσε μέσω του κυριακάτικου Τύπου πως η ευθυγράμμιση των Χριστιανοδημοκρατών στην πρόταση για απαγόρευση κάτω των 14 ετών αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά την ασφάλεια των νέων στον ψηφιακό χώρο.
Κοινός βηματισμός των κομμάτων για άμεση νομοθέτηση
Η πρόταση της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης, υπό την ηγεσία του καγκελάριου Friedrich Merz, προβλέπει την επιβολή νομικών υποχρεώσεων σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο για τις εταιρείες που διαχειρίζονται δημοφιλείς πλατφόρμες, όπως το TikTok.
Κεντρικός άξονας του σχεδιασμού είναι η δημιουργία ενός αυστηρού συστήματος επαλήθευσης ηλικίας, το οποίο θα συμμορφώνεται πλήρως με τους κανόνες προστασίας των προσωπικών δεδομένων.
Σύμφωνα με τις σχετικές ανακοινώσεις που έγιναν κατά τη διάρκεια του συνεδρίου της Στουτγάρδης, η απλή επιβεβαίωση της ηλικίας μέσω ενός απλού κλικ από τον ίδιο τον χρήστη δεν θα θεωρείται πλέον επαρκής και νόμιμη διαδικασία.
Στις περιπτώσεις όπου διαπιστώνεται συστηματική ή εκ προθέσεως παράκαμψη των ελέγχων ηλικιακής ταυτοποίησης από τις διαχειρίστριες εταιρείες, προβλέπεται η επιβολή ιδιαίτερα υψηλών χρηματικών προστίμων, με στόχο τον πειθαναγκασμό των τεχνολογικών κολοσσών.
Σε αυτό το πλαίσιο, τα στελέχη του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος υπογραμμίζουν ότι η αναγκαιότητα αυτών των μέτρων πηγάζει από την επιτακτική ανάγκη θέσπισης ξεκάθαρων κανόνων στο ψηφιακό πεδίο.
Οι αλγόριθμοι που ενισχύουν τον εθισμό, σε συνδυασμό με τα συνεχή φαινόμενα διαδικτυακού εκφοβισμού και τη ρητορική μίσους, αποτελούν σοβαρό κίνδυνο για την ψυχική και σωματική υγεία των παιδιών και των εφήβων.
Για το λόγο αυτό, η άμεση κρατική παρέμβαση κρίνεται πλέον απολύτως απαραίτητη, προκειμένου να διασφαλιστεί ένα προστατευμένο περιβάλλον μακριά από πρακτικές που εκμεταλλεύονται την αναπτυξιακή ψυχολογία των ανηλίκων.
Το σχέδιο για εναλλακτικές εφαρμογές στους εφήβους
Πέραν της καθολικής απαγόρευσης για τους χρήστες κάτω των 14 ετών, στο τραπέζι των νομοθετικών συζητήσεων έχει τεθεί ένα ευρύτερο σχέδιο διαβάθμισης της πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Σε παλαιότερο έγγραφο θέσεων, το οποίο είχε παρουσιαστεί επίσημα στο γερμανικό κοινοβούλιο, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα είχε προτείνει ένα κλιμακωτό σύστημα κανόνων για τις διαφορετικές ηλικιακές ομάδες των νέων.
Συγκεκριμένα, για τους έφηβους ηλικίας κάτω των 16 ετών, προκρίνεται η δημιουργία και η υποχρεωτική χρήση μιας ειδικά διαμορφωμένης νεανικής εκδοχής των δημοφιλών πλατφορμών.
Η συγκεκριμένη έκδοση θα διαφοροποιείται σημαντικά από την κανονική, καθώς θα εστιάζει αποκλειστικά στην ουσιαστική προστασία του ανήλικου χρήστη.
Βασική προϋπόθεση για τη νόμιμη λειτουργία αυτής της υποχρεωτικής νεανικής εκδοχής είναι η πλήρης απενεργοποίηση των συστημάτων συστάσεων και των μηχανισμών ανταμοιβής που καθοδηγούνται από πολύπλοκους αλγόριθμους.
Η λογική πίσω από αυτή την αυστηρή προσέγγιση είναι η οριστική εξάλειψη των τεχνικών που έχουν σχεδιαστεί από τις πλατφόρμες για να κρατούν τους χρήστες συνεχώς συνδεδεμένους, προκαλώντας συμπεριφορική εξάρτηση.
Η σημερινή ευθυγράμμιση της συντηρητικής παράταξης με αυτές τις γενικές αρχές χαιρετίστηκε από τους εκπροσώπους των Σοσιαλδημοκρατών, οι οποίοι θεωρούν ότι πλέον υπάρχει το απαραίτητο πολιτικό κεφάλαιο για να προχωρήσουν οι νομοθετικές πρωτοβουλίες.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο και οι επόμενες κινήσεις
Το κρίσιμο ζήτημα της ρύθμισης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης δεν περιορίζεται αποκλειστικά στο εσωτερικό της Γερμανίας, καθώς αντίστοιχες συζητήσεις διεξάγονται ήδη σε ανώτατο επίπεδο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι αρμόδιοι ευρωπαϊκοί θεσμοί εξετάζουν με ιδιαίτερη προσοχή το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης, πανευρωπαϊκής απαγόρευσης της χρήσης των εν λόγω πλατφορμών από παιδιά και εφήβους σε όλα τα κράτη-μέλη.
Αν και ο νόμος για τις ψηφιακές υπηρεσίες (Digital Services Act), ο οποίος τέθηκε σε εφαρμογή το 2022, περιλαμβάνει μια σειρά από αυστηρές διατάξεις για τη λειτουργία και τη διαφάνεια των διαδικτυακών πλατφορμών, μέχρι στιγμής δεν ενσωματώνει κάποιο ενιαίο και οριζόντιο ηλικιακό όριο για την εγγραφή των χρηστών.
Η απουσία μιας τέτοιας σαφούς πρόβλεψης στον υφιστάμενο ευρωπαϊκό κανονισμό αφήνει περιθώρια για εθνικές νομοθετικές πρωτοβουλίες, ωστόσο η δεδηλωμένη πρόθεση είναι να υπάρξει μια συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση στο πρόβλημα.
Οι τελικές αποφάσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, σχετικά με την ενδεχόμενη καθιέρωση αυστηρών ηλικιακών περιορισμών, αναμένεται να ληφθούν μέχρι το προσεχές καλοκαίρι.
Η εξέλιξη αυτή θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο με τον οποίο οι εθνικές κυβερνήσεις θα επιβάλουν τελικά στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες να αναλάβουν την πλήρη ευθύνη για τον έλεγχο της ηλικίας όσων χρησιμοποιούν τις ψηφιακές τους υπηρεσίες.
