Στουτγάρδη – Ένα σαφώς αυστηρότερο πλαίσιο καθημερινότητας περιμένει τους καπνιστές στο κρατίδιο της Βάδης-Βυρτεμβέργης, καθώς το τοπικό κοινοβούλιο (Landtag) ενέκρινε κατά πλειοψηφία τη μεταρρύθμιση του νόμου για την προστασία των μη καπνιστών. Οι νέες ρυθμίσεις, που αναμένεται να τεθούν σε ισχύ εντός των επόμενων μηνών, στοχεύουν στη δραστική μείωση της έκθεσης των πολιτών, και κυρίως των παιδιών, στα προϊόντα καπνού και ατμίσματος.
Η βασική φιλοσοφία του νέου νόμου εστιάζει στην απομάκρυνση του καπνού από χώρους όπου υπάρχει έντονη παρουσία ανηλίκων. Η απαγόρευση δεν αφορά μόνο το παραδοσιακό τσιγάρο, αλλά επεκτείνεται ρητά στα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα vapes και τους ναργιλέδες (shishas). Το σκεπτικό του νομοθέτη βασίζεται στην επιστημονική διαπίστωση ότι ακόμη και κατά τη διαδικασία θέρμανσης ή εξάτμισης, χωρίς απαραίτητα την καύση καπνού, απελευθερώνονται ουσίες που δυνητικά βλάπτουν την υγεία.
Οι νέες «απαγορευμένες ζώνες» και η αντιμετώπιση του vaping
Με την εφαρμογή του νόμου, η λίστα των χώρων όπου το κάπνισμα απαγορεύεται διευρύνεται σημαντικά. Στο στόχαστρο μπαίνουν πρωτίστως οι παιδικές χαρές, οι οποίες πρέπει να παραμένουν απολύτως καθαρές από καπνό. Το μέτρο επεκτείνεται επίσης στις στάσεις των τραμ και των λεωφορείων, στους ζωολογικούς κήπους, στα θεματικά πάρκα αναψυχής, καθώς και στις ανοιχτές πισίνες (Freibäder). Μια σημαντική τομή αφορά τον χώρο της εκπαίδευσης και της διοίκησης: οι ζώνες καπνιστών στα προαύλια των σχολείων καταργούνται οριστικά, ενώ το ίδιο ισχύει και για τα δωμάτια καπνιστών εντός των δημόσιων υπηρεσιών (Behörden).
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην εξίσωση των εναλλακτικών μορφών καπνίσματος με το συμβατικό τσιγάρο. Τα νέα μέτρα καλύπτουν πλήρως τη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων και ατμιστικών προϊόντων, ακόμη και στις περιπτώσεις που αυτά δεν περιέχουν νικοτίνη, καπνό ή κάνναβη. Οι αρχές τονίζουν ότι η προστασία της δημόσιας υγείας απαιτεί την αποφυγή εισπνοής οποιουδήποτε προϊόντος καύσης ή θέρμανσης χημικών ουσιών σε δημόσιους χώρους.
Τι ισχύει για την εστίαση και τα φεστιβάλ
Στον τομέα της γαστρονομίας, το τοπίο παραμένει σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητο, διατηρώντας το ισχύον καθεστώς εξαιρέσεων. Ενώ το κάπνισμα συνεχίζει να απαγορεύεται στο εσωτερικό των εστιατορίων, επιτρέπεται στους εξωτερικούς χώρους. Παράλληλα, οι μικρές συνοικιακές μπυραρίες που αποτελούνται από έναν ενιαίο χώρο και δεν σερβίρουν ζεστό φαγητό, εξακολουθούν να εξαιρούνται από την απαγόρευση. Για τα μεγαλύτερα καταστήματα εστίασης και τις ντισκοτέκ, προβλέπεται η δυνατότητα λειτουργίας ξεχωριστών, κλειστών χώρων καπνιστών. Ωστόσο, εισάγεται η υποχρέωση σαφούς σήμανσης στην είσοδο του καταστήματος, ενώ η πρόσβαση σε αυτούς τους χώρους θα επιτρέπεται αυστηρά μόνο σε ενήλικες.
Ένα ζήτημα που προκάλεσε συζητήσεις αφορούσε τα φεστιβάλ και τις σκηνές μπύρας (Bierzelte). Παρότι το φόρουμ πολιτών είχε εισηγηθεί την πλήρη απαγόρευση του καπνίσματος και σε αυτούς τους χώρους για την προστασία των ευάλωτων ομάδων, η κυβέρνηση του κρατιδίου αποφάσισε να μην υιοθετήσει την πρόταση. Η αιτιολογία εστιάζει στον προσωρινό χαρακτήρα τέτοιων εκδηλώσεων, όπου προέχει ο εορταστικός χαρακτήρας (“Eventcharakter”) έναντι της μόνιμης κοινωνικής συνάθροισης.
Κυρώσεις και στατιστικά υγείας
Η συμμόρφωση με τους νέους κανόνες θα ελέγχεται αυστηρά και οι παραβάτες θα έρχονται αντιμέτωποι με χρηματικές ποινές. Για τους καπνιστές, το πρόστιμο για την πρώτη παράβαση μπορεί να φτάσει τα 200 ευρώ, ενώ σε περίπτωση υποτροπής εντός έτους, το ποσό αυξάνεται στα 500 ευρώ. Πολύ πιο βαριές είναι οι συνέπειες για τους ιδιοκτήτες επιχειρήσεων που δεν τηρούν τους κανονισμούς (π.χ. για τους χώρους καπνιστών), με τα πρόστιμα να ξεκινούν από 3.330 ευρώ και να φτάνουν τα 6.500 ευρώ σε περίπτωση επαναλαμβανόμενης παράβασης.
Τα μέτρα αυτά λαμβάνονται σε ένα πλαίσιο όπου, παρά τη μείωση του ποσοστού των καπνιστών (17,4% στη Βάδη-Βυρτεμβέργη το 2021), οι επιπτώσεις στην υγεία παραμένουν σοβαρές. Σύμφωνα με το Γερμανικό Κέντρο Ερευνών για τον Καρκίνο (DKFZ), το 2023 καταγράφηκαν στη Γερμανία περίπου 131.000 θάνατοι που συνδέονται με το κάπνισμα. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το παθητικό κάπνισμα, το οποίο αυξάνει τον κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα και εγκεφαλικά επεισόδια κατά 20-30%, ενώ αποτελεί σοβαρό κίνδυνο για τα βρέφη και τα παιδιά.
