Γερμανία – Σε μια κίνηση που αναμένεται να αλλάξει ριζικά τον χάρτη της αγοράς καπνικών προϊόντων στη Γερμανία, ο Ομοσπονδιακός Επίτροπος για τα Ναρκωτικά, Henrik Streeck, ζητά την άμεση και πλήρη απαγόρευση των γλυκών αρωμάτων στα ηλεκτρονικά τσιγάρα. Η πρόταση αυτή έρχεται να προστεθεί στις ήδη εξαγγελθείσες απαγορεύσεις συγκεκριμένων συστατικών από το Υπουργείο Γεωργίας, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις τόσο από την επιστημονική κοινότητα όσο και από τον επιχειρηματικό κλάδο.
Ο κ. Streeck, μιλώντας στο δίκτυο RND, κατέστησε σαφές ότι τα προϊόντα ατμίσματος που διαθέτουν γεύσεις οι οποίες παραπέμπουν σε καραμέλες, σνακ ή ζαχαρωτά, δεν συνάδουν με ένα αποτελεσματικό πλαίσιο προστασίας της υγείας και της νεολαίας. Ο ίδιος χαρακτηρίζει τη διάθεση νικοτινούχων προϊόντων με γλυκιά γεύση και πολύχρωμες συσκευασίες όχι ως έκφραση ελευθερίας, αλλά ως μια «στρατηγική εθισμού» (Anfix-Strategie). Στόχος, σύμφωνα με τον Επίτροπο, είναι να σταματήσει η διαφήμιση προϊόντων που μέσω της γεύσης απευθύνονται στοχευμένα σε νεανικά κοινά, θέση που ευθυγραμμίζεται με τις πρόσφατες επικρίσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) κατά της καπνοβιομηχανίας.
Η παρέμβαση του Streeck έρχεται σε συνέχεια των δηλώσεων του Υπουργού Γεωργίας, Alois Rainer (CSU), ο οποίος τον Ιανουάριο είχε προαναγγείλει αντίστοιχα μέτρα. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του Υπουργείου, πρόκειται να απαγορευτούν μέσω κανονιστικής πράξης 13 συγκεκριμένες αρωματικές και ψυκτικές ουσίες, συμπεριλαμβανομένης της μενθόλης. Υπενθυμίζεται ότι η μενθόλη έχει ήδη απαγορευτεί στα συμβατικά τσιγάρα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης από το 2020. Οι αποφάσεις αυτές βασίζονται σε επιστημονικές γνωμοδοτήσεις του Ομοσπονδιακού Ινστιτούτου Αξιολόγησης Κινδύνων (BfR), το οποίο προειδοποιεί για πιθανούς κινδύνους βλάβης στο ήπαρ και τους νεφρούς από τη χρήση των συγκεκριμένων ουσιών στα υγρά αναπλήρωσης.
Επιστημονικός αντίλογος και η θεωρία της «μείωσης της βλάβης»
Οι σχεδιαζόμενοι περιορισμοί δεν βρίσκουν σύμφωνους όλους τους ειδικούς στον τομέα της υγείας. Ο Heino Ströver, ερευνητής θεμάτων εθισμού από τη Φρανκφούρτη, εξέφρασε την αντίθεσή του, υποστηρίζοντας ότι τα δεδομένα που υπάρχουν δεν δικαιολογούν σαρωτικές απαγορεύσεις. Ο κ. Ströver επισημαίνει ότι, αν και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα δεν είναι αβλαβή, περιέχουν σημαντικά λιγότερες τοξικές ουσίες σε σύγκριση με τα συμβατικά.
Κατά τον ερευνητή, τα προϊόντα αυτά μπορούν να λειτουργήσουν ως ενδιάμεσο στάδιο για τους μακροχρόνιους καπνιστές που επιθυμούν να διακόψουν το κάπνισμα. «Οι άνθρωποι δεν πεθαίνουν από τη νικοτίνη, αλλά από την πίσσα και τα υπόλοιπα υπολείμματα της καύσης», δήλωσε χαρακτηριστικά, υπερασπιζόμενος τη στρατηγική της μείωσης της βλάβης (harm reduction) έναντι της πλήρους απαγόρευσης.
Οικονομικός αντίκτυπος και αντιδράσεις της αγοράς
Έντονη ανησυχία επικρατεί και στον επιχειρηματικό κλάδο, με τους εκπροσώπους της αγοράς να κάνουν λόγο για «απαγόρευση από την πίσω πόρτα». Ο Oliver Pohland, διευθύνων σύμβουλος του Συνδέσμου Εμπορίου Ηλεκτρονικού Τσιγάρου, δήλωσε στην Handelsblatt ότι χωρίς τα συγκεκριμένα πρόσθετα, σχεδόν κανένα από τα εγκεκριμένα προϊόντα δεν θα μπορεί να παραμείνει στην αγορά. Το επιχείρημα της βιομηχανίας είναι πως η αφαίρεση των αρωματικών ουσιών θα καταστήσει τα προϊόντα μη ελκυστικά στους καταναλωτές.
Τα οικονομικά μεγέθη της αγοράς είναι σημαντικά. Ο ετήσιος τζίρος από τα νόμιμα προϊόντα ατμίσματος στη Γερμανία υπολογίζεται στα 3,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Από αυτά, περίπου δύο δισεκατομμύρια προέρχονται από τον μεσαίο χώρο του εξειδικευμένου εμπορίου και της χονδρικής, ενώ τα υπόλοιπα 1,5 δισεκατομμύρια αφορούν μεγαλύτερους παίκτες και ομίλους. Παράλληλα, τα έσοδα του κράτους από τον φόρο καπνού στα προϊόντα αυτά υπερβαίνουν τα 400 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, ποσό που ενδέχεται να κλυδωνιστεί από τις νέες ρυθμίσεις.
