Γερμανία – Μια ανησυχητική τάση διαμορφώνεται στην γερμανική αγορά εργασίας, καθώς η ανεργία μεταξύ των νέων καταγράφει αυξητικές τάσεις, πλήττοντας πλέον όχι μόνο όσους στερούνται προσόντων, αλλά και καλά καταρτισμένους αποφοίτους πανεπιστημίων. Σύμφωνα με ανάλυση του Ινστιτούτου Έρευνας Αγοράς Εργασίας και Επαγγελμάτων (IAB), ο αριθμός των ανέργων κάτω των 25 ετών έχει σκαρφαλώσει από τις 200.000 στις 270.000 τα τελευταία χρόνια, διαψεύδοντας ωστόσο τα στερεότυπα περί «έλλειψης διάθεσης για εργασία».
Ο ερευνητής του IAB, Hans Dietrich, ξεκαθαρίζει πως η άποψη ότι οι νέοι είναι «απρόθυμοι να εργαστούν» αποτελεί έναν επίμονο μύθο που δεν επιβεβαιώνεται από τα δεδομένα. Οι μελέτες δείχνουν πως οι νέοι δεν έχουν χάσει το εργασιακό τους ήθος· απλώς, όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, επιλέγουν ένα διάστημα προσανατολισμού ή ένα «Gap Year» πριν δεσμευτούν επαγγελματικά. Όταν όμως η αγορά δυσκολεύει, όπως συμβαίνει τώρα, η αναζήτηση εργασίας γίνεται άμεση προτεραιότητα.
Το παράδοξο της ανεργίας των πτυχιούχων
Ένα νέο και ανησυχητικό φαινόμενο είναι η δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι κάτοχοι ακαδημαϊκών τίτλων. Ενώ παραδοσιακά το πρόβλημα της μετάβασης από την εκπαίδευση στην εργασία αφορούσε κυρίως άτομα χαμηλής ειδίκευσης, πλέον η ανεργία στους νέους ακαδημαϊκούς αγγίζει ιστορικά υψηλά επίπεδα. Η εξήγηση βρίσκεται σε μια δομική μετατόπιση της αγοράς: η προσφορά αποφοίτων αυξάνεται, λόγω των υψηλότερων εγγραφών στα πανεπιστήμια, ενώ η ζήτηση μειώνεται.
Σημαντικοί κλάδοι της γερμανικής οικονομίας, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, περιορίζουν τις προσλήψεις λόγω της οικονομικής συγκυρίας, ενώ τεχνολογικές εξελίξεις όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζουν τα δεδομένα στη ζήτηση προσωπικού. Το αποτέλεσμα είναι ότι ακόμη και οι άριστα καταρτισμένοι νέοι δυσκολεύονται να βρουν την πρώτη τους θέση εργασίας.
Πολιτική αντιπαράθεση και «Lifestyle-Teilzeit»
Το ζήτημα έχει πάρει και πολιτικές διαστάσεις, με τον Καγκελάριο Friedrich Merz να επαναλαμβάνει συχνά την κριτική ότι οι Γερμανοί εργάζονται πολύ λίγο, ενώ η Ένωση (CDU/CSU) στοχεύει κατά της λεγόμενης «Lifestyle-Teilzeit» (μερική απασχόληση ως στάση ζωής). Ο Hans Dietrich, ωστόσο, απορρίπτει αυτά τα αφηγήματα ως αβάσιμα, τονίζοντας πως η υπόθεση ότι η μερική απασχόληση επιλέγεται μαζικά για λόγους αναψυχής δεν στέκει επιστημονικά.
Παράλληλα, διαψεύδονται και οι φόβοι που εξέφρασε ο επικεφαλής της Junge Union, Johannes Winkel, περί μαζικής φυγής εγκεφάλων (brain drain) λόγω της ανεργίας. Αντιθέτως, η Γερμανία παραμένει ελκυστικός προορισμός για ξένο εργατικό δυναμικό υψηλής ειδίκευσης, κάτι που μάλιστα αυξάνει τον ανταγωνισμό για τις διαθέσιμες θέσεις εργασίας εντός της χώρας.
Το συνεχιζόμενο πρόβλημα των ανειδίκευτων
Παρά την προβολή των προβλημάτων των πτυχιούχων, η πιο ευάλωτη ομάδα παραμένουν οι νέοι χωρίς επαγγελματική κατάρτιση, οι οποίοι αποτελούν τα τρία τέταρτα των ανέργων κάτω των 25 ετών. Το ρίσκο ανεργίας για αυτή την κατηγορία είναι εξαπλάσιο. Παρότι υπάρχουν διαθέσιμες θέσεις μαθητείας, παρατηρείται αναντιστοιχία δεξιοτήτων, καθώς περίπου το 20% των αποφοίτων σχολείου υστερεί σε βασικές γνώσεις ανάγνωσης και αριθμητικής.
Επιπλέον, υφίσταται γεωγραφική ανισορροπία. Ενώ σε πόλεις όπως το Μόναχο οι ευκαιρίες εκπαίδευσης είναι άφθονες, σε άλλες περιοχές η ζήτηση από τους νέους υπερβαίνει κατά πολύ την προσφορά θέσεων. Οι ειδικοί συνιστούν στους νέους που δυσκολεύονται να βρουν δουλειά να επεκτείνουν τη γεωγραφική τους αναζήτηση και να βελτιώσουν την παρουσίασή τους μέσω επαγγελματικών βιογραφικών, χωρίς ωστόσο να επικρατεί πανικός, καθώς η Γερμανία εξακολουθεί να βρίσκεται σε καλύτερη μοίρα συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
