Μια νέα νομική πρωτοβουλία ευρείας κλίμακας βρίσκεται σε εξέλιξη στη Γερμανία, θέτοντας τον τεχνολογικό κολοσσό Meta προ των ευθυνών του για ζητήματα προστασίας της ιδιωτικότητας.
Μέσω μιας συλλογικής αγωγής, χρήστες των δημοφιλών πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης Facebook και Instagram καλούνται να διεκδικήσουν χρηματικές αποζημιώσεις, με το αιτιολογικό της παράτυπης συλλογής και διαχείρισης των προσωπικών τους δεδομένων.
Η υπόθεση βασίζεται στην πάγια τακτική της μητρικής εταιρείας των Facebook, Instagram και WhatsApp να συγκεντρώνει τεράστιο όγκο δεδομένων από τους χρήστες της.
Η πρακτική αυτή, η οποία αποτελεί κεντρικό πυλώνα του επιχειρηματικού μοντέλου της Meta, έχει βρεθεί επανειλημμένα στο στόχαστρο των γερμανικών αρχών και των οργανώσεων προστασίας πολιτών, καθώς εγείρονται σοβαρά ερωτήματα συμβατότητας με την αυστηρή νομοθεσία της Γερμανίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προστασία των δεδομένων (GDPR).
Το νομικό προηγούμενο της Λειψίας και η αντίδραση των φορέων
Η τρέχουσα συλλογική κίνηση δεν προέκυψε σε κενό αέρος, αλλά πατάει σε ένα σημαντικό νομικό προηγούμενο που δημιουργήθηκε το περασμένο καλοκαίρι.
Το Περιφερειακό Δικαστήριο της Λειψίας εξέδωσε μια καθοριστική απόφαση, επιδικάζοντας αποζημίωση ύψους 5.000 ευρώ σε έναν μεμονωμένο ενάγοντα.
Το δικαστήριο έκρινε ότι οι μέθοδοι της Meta συνιστούσαν συστημική παραβίαση των ευρωπαϊκών νόμων περί προστασίας δεδομένων.
Στο σκεπτικό της απόφασης, όπως αναφέρουν νομικοί κύκλοι και γερμανικά μέσα ενημέρωσης, τονίστηκε ότι η συγκεκριμένη διαπίστωση θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο και για άλλους χρήστες του Facebook να προσφύγουν στη δικαιοσύνη.
Αυτή η δικαστική “πόρτα” αξιοποιήθηκε άμεσα από την Ένωση Προστασίας Καταναλωτών (VSV), η οποία προχώρησε στην κατάθεση συλλογικής αγωγής κατά της Meta στο Ανώτερο Περιφερειακό Δικαστήριο του Αμβούργου.
Η βασική κατηγορία αφορά τον τρόπο με τον οποίο η Meta διαχειρίζεται τα δεδομένα των χρηστών εντός της γερμανικής επικράτειας.
Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της αγωγής, ο όμιλος παρακολουθεί παράνομα μεγάλα τμήματα της ιδιωτικής ζωής των χρηστών μέσω των λεγόμενων «Meta Business Tools».
Η τεχνολογία αυτή επιτρέπει στην εταιρεία να καταγράφει τη δραστηριότητα των χρηστών σε χιλιάδες άλλες ιστοσελίδες και εφαρμογές, αποθηκεύοντας τις πληροφορίες αυτές για εμπορική εκμετάλλευση, μια πρακτική που χαρακτηρίζεται ως παράνομη παρακολούθηση βάσει του ευρωπαϊκού δικαίου.
Ποσά αποζημίωσης και διαδικασία συμμετοχής
Η συλλογική δράση απευθύνεται σε έναν τεράστιο αριθμό πολιτών, καθώς εκτιμάται ότι περίπου 50 εκατομμύρια άτομα στη Γερμανία επηρεάζονται από τις πρακτικές ψηφιακής επιτήρησης της εταιρείας.
Για να συμμετάσχει κανείς στη νομική διαδικασία, απαιτείται να πληροί δύο βασικές προϋποθέσεις: να είναι κάτοικος Γερμανίας και να διατηρεί λογαριασμό στο Instagram ή/και στο Facebook.
Οι οικονομικές διεκδικήσεις της αγωγής είναι συγκεκριμένες και διαφοροποιούνται ανάλογα με την ηλικία των χρηστών.
Για τους ενήλικες χρήστες, η συλλογική αγωγή ζητά αποζημίωση ύψους 5.000 ευρώ, ενώ για τους ανήλικους χρήστες το ποσό ανεβαίνει στα 10.000 ευρώ.
Επισημαίνεται ότι, σε περίπτωση θετικής έκβασης και επιδίκασης αποζημίωσης, προβλέπεται η παρακράτηση ποσοστού 9,5% επί του κέρδους, το οποίο θα αποδοθεί στον χρηματοδότη της δικαστικής διαμάχης ως νομική αμοιβή.
Η συμμετοχή στη διαδικασία έχει απλοποιηθεί μέσω της ειδικής πλατφόρμας meta-klage.de. Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να συμπληρώσουν μια φόρμα αρχικής επικοινωνίας με το email τους.
Στη συνέχεια, απαιτείται η συμπλήρωση ενός ερωτηματολογίου που αφορά τη χρήση των πλατφορμών, συμπεριλαμβανομένων των ονομάτων χρήστη και των ημερομηνιών εγγραφής.
Η διαδικασία, η οποία διεξάγεται στα γερμανικά, ολοκληρώνεται με την αποστολή επιβεβαίωσης και αριθμού φακέλου από τη δικηγορική εταιρεία BK Baumeister & Kollegen που έχει αναλάβει την υπόθεση.
Οι πιθανότητες επιτυχίας και η στάση των δικαστηρίων
Η νομική μάχη κατά της Meta δεν είναι χωρίς προκλήσεις, ωστόσο τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν μια τάση των γερμανικών δικαστηρίων να δικαιώνουν τους πολίτες.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, τα δικαστήρια της χώρας έχουν εκδώσει αποφάσεις κατά της Meta σε περίπου 50% των περιπτώσεων που έχουν εκδικαστεί μέχρι στιγμής.
Ο δικηγόρος Max Baumeister, ο οποίος χειρίστηκε την υπόθεση-πιλότο στη Λειψία, φέρεται να έχει κερδίσει αποζημιώσεις για πελάτες του σε 700 από τις 2.000 υποθέσεις που έχει αναλάβει κατά του τεχνολογικού γίγαντα.
Ωστόσο, σημειώνεται ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν εκταμιευθεί χρήματα για καμία από αυτές τις 700 περιπτώσεις, καθώς οι νομικές διαδικασίες είναι χρονοβόρες και οι εφέσεις συχνές.
Το σημαντικό πλεονέκτημα της συμμετοχής στη συλλογική αγωγή είναι η εξάλειψη του οικονομικού ρίσκου για τον μεμονωμένο πολίτη.
Σε αντίθεση με τις ατομικές αγωγές, οι ενάγοντες στην ομαδική προσφυγή δεν επωμίζονται τα δικαστικά έξοδα ή τον κίνδυνο αποτυχίας, καθώς απλώς εγγράφονται στη λίστα των διεκδικητών και αναμένουν την τελική ετυμηγορία της δικαιοσύνης.
