Αυστρία – Περίπου 50 παιδιά γεννιούνται καθημερινά στη χώρα χωρίς να αποκτούν αυστριακή υπηκοότητα, αριθμός που αντιστοιχεί στο ένα τέταρτο των γεννήσεων.
Μια νέα πρωτοβουλία ζητά να αλλάξουν οι κανόνες για τα παιδιά που γεννιούνται στην Αυστρία από γονείς εγκατεστημένους εκεί επί πολλά χρόνια, ανοίγοντας τη συζήτηση για τη συμμετοχή τους στην πολιτική ζωή όταν ενηλικιωθούν.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας της Αυστρίας (Statistik Austria) που επικαλείται η πρωτοβουλία, στη χώρα ζουν ήδη περίπου 300.000 παιδιά χωρίς αυστριακή υπηκοότητα, με τον αριθμό να παρουσιάζει ανοδική τάση. Πρόκειται για παιδιά που μπορεί να μεγαλώνουν στη χώρα, χωρίς όμως η γέννηση και η ανατροφή τους εκεί να αρκούν για την απόκτηση της ιθαγένειας.
Τι ζητά η πρωτοβουλία για την υπηκοότητα
Η εκστρατεία «Ein Pass, der passt» προτείνει την καθιέρωση ενός υπό όρους δικαιώματος υπηκοότητας λόγω γέννησης στη χώρα, κατά το πρότυπο της Γερμανίας. Σύμφωνα με την πρόταση, παιδιά που γεννιούνται στην Αυστρία θα λαμβάνουν αυτομάτως αυστριακή υπηκοότητα εφόσον οι γονείς τους διαμένουν ήδη επί μακρό χρονικό διάστημα στη χώρα. Η αλλαγή αποτελεί αίτημα της πρωτοβουλίας και όχι ισχύον κανόνα.
Μεταξύ των δημόσιων υποστηρικτών της αναφέρονται ο πρώην καγκελάριος Franz Vranitzky, ο Franz Fischler, η πρώην δικαστικός Irmgard Griss, ο ηθοποιός Karl Markovics και η συγγραφέας Elfriede Jelinek.
Ο πολιτικός επιστήμονας και συνιδρυτής της πρωτοβουλίας Gerd Valchars συνδέει το αίτημα με τη δημοκρατική εκπροσώπηση. Στην Αυστρία ζουν συνολικά περίπου 1,9 εκατομμύρια άνθρωποι χωρίς αυστριακή υπηκοότητα. Κατά την εκτίμησή του, όταν ένα ολοένα μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού δεν έχει δικαίωμα ψήφου, το εκλογικό σώμα παύει σταδιακά να αντανακλά τη σύνθεση της κοινωνίας.
Γεννημένη στην Αυστρία, αλλά με σερβική υπηκοότητα
Η σκηνοθέτις ντοκιμαντέρ και συνιδρύτρια της πρωτοβουλίας Olga Kosanović γεννήθηκε στο Korneuburg της Κάτω Αυστρίας. Παρ’ όλα αυτά, έχει σερβική υπηκοότητα, όπως και οι γονείς της, ενώ αίτημά της για αυστριακή πολιτογράφηση απορρίφθηκε επειδή, κατά τον υπολογισμό της απαιτούμενης διαμονής, υπολειπόταν κατά 58 ημέρες σε διάστημα 15 ετών.
Η ίδια καταγγέλλει ότι στον υπολογισμό προσμετρώνται απουσίες όπως διακοπές, η εκδρομή αποφοίτησης, σπουδές και παραμονές στο εξωτερικό λόγω εργασίας. Υποστηρίζει ότι η απόρριψη ανθρώπων που έχουν μεγαλώσει, εργάζονται και έχουν το κέντρο της ζωής τους στην Αυστρία δεν συνδέεται ουσιαστικά με την κοινωνική ένταξη.
Η Kosanović παρουσίασε και άλλες εμπειρίες ανθρώπων σε αντίστοιχη θέση στο ντοκιμαντέρ «Noch lange kein Lipizzaner», που κυκλοφόρησε το 2025.
Η σημερινή διαδικασία και τα εμπόδια
Για παιδιά που έχουν γεννηθεί στην Αυστρία προβλέπεται ήδη ευνοϊκότερη δυνατότητα υποβολής αίτησης υπηκοότητας ύστερα από έξι χρόνια διαμονής, αντί για δέκα. Αυτό όμως δεν ισοδυναμεί με αυτόματη χορήγηση της υπηκοότητας: απαιτείται αίτηση και εξέταση των κριτηρίων.
Η Kosanović επισημαίνει το οικονομικό κόστος της διαδικασίας και τις υψηλές εισοδηματικές απαιτήσεις ως πιθανά εμπόδια για οικογένειες. Όπως αναφέρει, στην περίπτωσή της οι γονείς της θα έπρεπε να είχαν υποβάλει την αίτηση και η ίδια δεν γνωρίζει εάν θα μπορούσαν να ανταποκριθούν στις προϋποθέσεις. Επικρίνει ακόμη το ενδεχόμενο να εμποδίζεται η πολιτογράφηση παιδιών εξαιτίας παλαιότερων προστίμων στάθμευσης ή άλλων διοικητικών παραβάσεων των γονέων τους.
Για την ίδια, η απουσία υπηκοότητας αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν τα παιδιά ενηλικιώνονται: αφού έχουν διδαχθεί στο σχολείο πώς λειτουργεί το αυστριακό δημοκρατικό κράτος, διαπιστώνουν ότι η δική τους πολιτική γνώμη δεν υπολογίζεται στις εκλογές. Θεωρεί επίσης ότι η αναγνώριση της υπηκοότητας από τη γέννηση θα μπορούσε να ενισχύσει το αίσθημα συμμετοχής και την προθυμία κοινωνικής δραστηριοποίησης.
Η πρόταση δεν έχει παρουσιαστεί ως κυβερνητική απόφαση. Οι εμπνευστές της επιδιώκουν αλλαγή της νομοθεσίας, προβάλλοντας ως κεντρικό ζήτημα τη σχέση ανάμεσα στον τόπο όπου μεγαλώνει ένα παιδί, τη νομική του ιδιότητα και τη δυνατότητά του να συμμετέχει αργότερα στις πολιτικές αποφάσεις της χώρας.
