Ενώ μεγάλα αστικά κέντρα όπως η Ζυρίχη και η Λωζάνη βρίσκονται ακόμη στο στάδιο των συζητήσεων, η πόλη της Υβερντόν-λε-Μπεν (Yverdon-les-Bains) τόλμησε πρώτη να εφαρμόσει την άδεια εμμήνου ρύσεως στην Ελβετία.
Έναν χρόνο μετά την εφαρμογή του πρωτοποριακού μέτρου, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν μια εικόνα που αιφνιδιάζει, καθώς η συμμετοχή των εργαζομένων κυμάνθηκε σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο συζητήσεων για την εργασιακή κουλτούρα και την ενημέρωση.
Η πόλη του καντονιού Βω, με πληθυσμό 31.000 κατοίκων, εισήγαγε το περασμένο καλοκαίρι τη συγκεκριμένη παροχή για το προσωπικό του δήμου.
Το πλαίσιο ορίζει ότι οι γυναίκες που υποφέρουν από έντονους πόνους μπορούν να απουσιάσουν από την εργασία τους χωρίς ιατρική βεβαίωση και χωρίς μισθολογικές απώλειες.
Το όριο έχει τεθεί στις τρεις ημέρες ανά μήνα, με ανώτατο πλαφόν τις δώδεκα ημέρες ετησίως.
Τα στοιχεία που προκάλεσαν έκπληξη
Ο απολογισμός της πρώτης περιόδου εφαρμογής, από τον Ιούνιο του 2024 έως τον Μάιο του 2025, καταγράφει εξαιρετικά περιορισμένη χρήση του δικαιώματος.
Σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα, μόλις 13 γυναίκες έκαναν χρήση της άδειας εμμήνου ρύσεως. Μάλιστα, μόνο μία από αυτές χρησιμοποίησε την άδεια περισσότερες από μία φορές κατά τη διάρκεια του έτους.
Αξιοσημείωτο είναι επίσης το γεγονός ότι, παρά τη δυνατότητα για τριήμερη απουσία, οι εργαζόμενες επέλεξαν να λείψουν για πολύ μικρότερα χρονικά διαστήματα, τα οποία κυμάνθηκαν από μιάμιση έως δέκα ώρες.
Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα αν αναλογιστεί κανείς ότι ο δήμος της Υβερντόν απασχολεί 1.000 άτομα, εκ των οποίων περίπου το ένα τρίτο είναι γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία.
Η ερμηνεία της «απροθυμίας»
Η συν-δήμαρχος της πόλης, Κάρμεν Τάνερ (Carmen Tanner), στέλεχος των Πρασίνων, σε τοποθέτησή της απέρριψε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο το μέτρο να είναι περιττό.
Επικαλέστηκε ιατρικές εκτιμήσεις που δείχνουν ότι τουλάχιστον μία στις δέκα γυναίκες πάσχει από ενδομητρίωση, ενώ παρέπεμψε και σε έρευνα της Ζυρίχης.
Εκεί, σε δείγμα σχεδόν 10.000 εργαζομένων, το 63% δήλωσε ότι υποφέρει τακτικά από έντονους πόνους και το 52% θα έκανε σίγουρα χρήση σχετικής άδειας.
Η χαμηλή συμμετοχή στην Υβερντόν αποδίδεται από τη δημοτική αρχή κυρίως στη δύναμη της συνήθειας και την ελλιπή ενημέρωση.
Πολλές εργαζόμενες έχουν συνηθίσει να εργάζονται παρά τους πόνους, ενώ διαπιστώθηκε ότι η αρχική ενημέρωση μέσω email και μισθοδοσίας δεν ήταν επαρκής.
Για τον λόγο αυτό, από τον Μάρτιο ξεκίνησε εκστρατεία ευαισθητοποίησης με αφίσες σε όλους τους χώρους υγιεινής των δημοτικών εγκαταστάσεων, από τα σχολεία μέχρι τα γήπεδα και τα διοικητικά κτήρια.
Το ζήτημα του στιγματισμού και η επόμενη μέρα
Ένα κρίσιμο ερώτημα που τίθεται συχνά αφορά τον φόβο του εργασιακού στιγματισμού. Η Κάρμεν Τάνερ εμφανίστηκε καθησυχαστική, τονίζοντας ότι δεν έχουν παρατηρηθεί φαινόμενα διακρίσεων.
Η διαδικασία διασφαλίζει την εμπιστευτικότητα, καθώς γνώση του λόγου απουσίας λαμβάνουν αποκλειστικά το τμήμα Ανθρωπίνου Δυναμικού (HR) και ο άμεσος προϊστάμενος, χωρίς να ενημερώνονται άλλα στελέχη της διοίκησης.
Η βασική διαφορά της νέας άδειας σε σχέση με την τυπική αναρρωτική είναι η προστασία των ημερών ασθένειας.
Στην Ελβετία, οι αμειβόμενες ημέρες ασθένειας είναι περιορισμένες και η χρήση τους για την περίοδο στερεί από τις εργαζόμενες κάλυψη για άλλες πιθανές ασθένειες.
Το Υβερντόν, θέλοντας να εμβαθύνει στα αίτια της χαμηλής ανταπόκρισης, ανέθεσε στο Πανεπιστήμιο της Λωζάνης τη διεξαγωγή σχετικής μελέτης, τα αποτελέσματα της οποίας αναμένεται να λειτουργήσουν ως οδηγός και για άλλες ελβετικές πόλεις που εξετάζουν παρόμοια μέτρα.
