Άγκυρα – Σε κλίμα που χαρακτηρίστηκε από διάθεση συνεννόησης αλλά και σαφή χάραξη των εθνικών κόκκινων γραμμών, ολοκληρώθηκε η συνάντηση του Έλληνα πρωθυπουργού με τον Τούρκο πρόεδρο στην τουρκική πρωτεύουσα.
Κεντρικός άξονας των συνομιλιών υπήρξε η επιβεβαίωση της βούλησης για διατήρηση των ανοικτών διαύλων επικοινωνίας, με την ελληνική πλευρά να θέτει εμφατικά το ζήτημα της άρσης των απειλών και να ξεκαθαρίζει το πλαίσιο του διαλόγου για τις θαλάσσιες ζώνες.
Η συνάντηση των δύο ηγετών, η οποία διήρκεσε μιάμιση ώρα, επιβεβαίωσε την πρόθεση Αθήνας και Άγκυρας να προχωρήσουν σε βήματα εξομάλυνσης, παρά τις υπαρκτές και σημαντικές διαφωνίες.
Στο επίκεντρο τέθηκαν όλα τα ζητήματα που ιστορικά προκαλούν τριβές, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να υπογραμμίζει πως η μοναδική διαφορά που η Ελλάδα αναγνωρίζει προς επίλυση μέσω διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου είναι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ).
Ειλικρινής διάλογος και καθορισμός θέσεων για το Αιγαίο
Κατά τη διάρκεια των κοινών δηλώσεων, αποτυπώθηκε η διαφορετική προσέγγιση των δύο πλευρών στα μείζονα ζητήματα, με κοινό παρονομαστή ωστόσο την ανάγκη αποφυγής εντάσεων.
Ο Τούρκος πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν (Recep Tayyip Erdoğan), αναφέρθηκε στον Έλληνα πρωθυπουργό με φιλικούς τόνους, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι δεν υπάρχουν άλυτα προβλήματα εφόσον υπάρχει βάση στο διεθνές δίκαιο.
Έκανε λόγο για πρόοδο στην επίλυση των αλληλένδετων, όπως τα χαρακτήρισε, προβλημάτων στο Αιγαίο, τοποθετώντας το χρονικό ορόσημο της βελτίωσης από το 2023 και έπειτα.
Από την πλευρά του, ο Έλληνας πρωθυπουργός έθεσε το πλαίσιο των ελληνικών θέσεων με σαφήνεια. Επεσήμανε πως ακόμη και όταν υπάρχουν διαφωνίες, είναι κρίσιμο αυτές να μην κλιμακώνονται σε κρίσεις.
Τόνισε πως η θέση της Αθήνας παραμένει σταθερή, αναγνωρίζοντας ως μοναδικό αντικείμενο συζήτησης για προσφυγή στη διεθνή δικαιοσύνη τον καθορισμό των θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα, έστειλε μήνυμα προς την τουρκική ηγεσία σχετικά με την ανάγκη πλήρους άρσης κάθε μορφής απειλής, συμπεριλαμβανομένου του casus belli, σημειώνοντας πως οι συνθήκες ωρίμασαν για να εκλείψουν τέτοιου είδους πρακτικές από τις διμερείς σχέσεις.
Το ζήτημα της μειονότητας και η Συνθήκη της Λωζάνης
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στα μειονοτικά ζητήματα, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να αναφέρεται ρητά στο καθεστώς που διέπει τη μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη.
Υπενθύμισε στον συνομιλητή του ότι το καθεστώς αυτό καθορίζεται με απόλυτη σαφήνεια από τη Συνθήκη της Λωζάνης, η οποία προσδιορίζει τη μειονότητα ως θρησκευτική, αποκλείοντας κάθε άλλη ερμηνεία.
Ο πρωθυπουργός ανέφερε πως οι Έλληνες μουσουλμάνοι διαβιούν αρμονικά στην ελληνική επικράτεια, απολαμβάνοντας ισονομία και ισοπολιτεία.
Στον αντίποδα, έγινε αναφορά στην ελληνική μειονότητα της Κωνσταντινούπολης και της Ίμβρου και Τενέδου, η οποία, παρά τη δραματική πληθυσμιακή της συρρίκνωση, συνεχίζει να αποτελεί μέρος της κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής της Τουρκίας.
Εκφράστηκε η κοινή βούληση οι μειονότητες στις δύο χώρες να λειτουργήσουν ως γέφυρες φιλίας και συνεργασίας, αντί να αποτελούν πεδία αντιπαράθεσης.
Κυπριακό και διεθνείς περιφερειακές εξελίξεις
Η ατζέντα της συνάντησης περιελάμβανε και το Κυπριακό, με την ελληνική πλευρά να επαναλαμβάνει την πάγια εθνική θέση για λύση εντός του πλαισίου των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Επισημάνθηκε ότι οι πρωτοβουλίες του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών προσφέρουν μια ευκαιρία για επανέναρξη του διαλόγου από το σημείο που διακόπηκε το 2017, απορρίπτοντας έμμεσα αλλά σαφώς προσεγγίσεις που εκφεύγουν της διεθνούς νομιμότητας.
Σε επίπεδο διεθνών κρίσεων, συζητήθηκε η κατάσταση στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.
Η ελληνική πλευρά υποστήριξε τη λύση των δύο κρατών ως τη μόνη ρεαλιστική οδό για ειρήνευση στην περιοχή, καταδικάζοντας παράλληλα την τρομοκρατία και αναγνωρίζοντας το δικαίωμα του Ισραήλ στην ασφάλεια, υπό την προϋπόθεση σεβασμού του διεθνούς δικαίου.
Επίσης, εκφράστηκε αντίθεση σε πρακτικές επέκτασης εποικισμών ή πιθανής προσάρτησης εδαφών στη Δυτική Όχθη.
Οικονομική συνεργασία και νέες συμφωνίες
Πέραν των πολιτικών ζητημάτων, η επίσκεψη στην Άγκυρα σφραγίστηκε από την υπογραφή επτά διμερών συμφωνιών και τη δέσμευση για περαιτέρω ενίσχυση των οικονομικών σχέσεων.
Οι δύο πλευρές έθεσαν ως στόχο την αύξηση του όγκου του διμερούς εμπορίου στα 10 δισεκατομμύρια δολάρια έως το τέλος της τρέχουσας δεκαετίας.
Παράλληλα, τονίστηκε η επιτυχία του προγράμματος χορήγησης βίζας express για Τούρκους επισκέπτες στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, με την Ελλάδα να προτίθεται να ζητήσει την επέκτασή του από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Οι τομείς που καλύπτουν οι νέες συμφωνίες περιλαμβάνουν την προώθηση επενδύσεων, τη συνεργασία στον τομέα του πολιτισμού και της τεχνολογίας, καθώς και την ετοιμότητα για αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και σεισμών.
Σημαντική θεωρείται και η ενεργοποίηση της ακτοπλοϊκής σύνδεσης Θεσσαλονίκης-Σμύρνης, η οποία αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τις εμπορικές και τουριστικές ροές.
Τέλος, ο Έλληνας πρωθυπουργός απηύθυνε πρόσκληση στον Τούρκο πρόεδρο να επισκεφθεί την Ελλάδα για την επόμενη σύνοδο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας.
