Ελλάδα – Σε μία από τις πιο κρίσιμες προκλήσεις για τη βιωσιμότητα του εθνικού συστήματος υγείας αναδεικνύεται η συνεχιζόμενη διαρροή επιστημονικού δυναμικού προς το εξωτερικό.
Όπως προκύπτει από τα επίσημα καταγεγραμμένα στοιχεία, περισσότεροι από 5.400 νέοι γιατροί έχουν εγκαταλείψει τη χώρα κατά την τελευταία πενταετία, αναζητώντας καλύτερες επαγγελματικές συνθήκες εκτός των ελληνικών συνόρων.
Η μαζική αυτή μετανάστευση δεν περιορίζεται απλώς σε μια ποσοτική απώλεια, αλλά στερεί από τη χώρα ένα επιστημονικά καταρτισμένο και δυναμικό τμήμα της κοινωνίας, επιτείνοντας τις ελλείψεις στα νοσοκομεία.
Σύμφωνα με τον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών, το φαινόμενο λαμβάνει στρατηγικές διαστάσεις, απειλώντας ευθέως τη μελλοντική επάρκεια των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.
Η ακτινογραφία της μετανάστευσης του ιατρικού δυναμικού
Η καταγραφή της τάσης φυγής των γιατρών αποτυπώνεται με σαφήνεια στα πιστοποιητικά που εκδίδονται για εργασία στο εξωτερικό. Ειδικότερα, κατά το έτος 2020, οι αποχωρήσεις ανήλθαν συνολικά σε 901 ιατρούς.
Από αυτούς, οι 347 ήταν ανειδίκευτοι και οι 554 ειδικευμένοι, με τη συντριπτική πλειονότητα να επιλέγει την Αγγλία, η οποία απορρόφησε 428 επιστήμονες.
Η Κύπρος αποτέλεσε τον δεύτερο δημοφιλέστερο προορισμό τη συγκεκριμένη χρονιά, υποδεχόμενη 162 Έλληνες γιατρούς. Η εικόνα διατηρήθηκε σχεδόν αμετάβλητη κατά το 2021, οπότε και καταγράφηκε η έξοδος 866 γιατρών συνολικά.
Η αναλογία διαμορφώθηκε σε 314 ανειδίκευτους και 552 ειδικευμένους. Και πάλι, η Αγγλία παρέμεινε η απόλυτη πρώτη επιλογή προσελκύοντας 379 ιατρούς, ενώ η Κύπρος ακολούθησε σταθερά με 160.
Προχωρώντας στο 2022, ο συνολικός αριθμός των ιατρών που επέλεξαν χώρες του εξωτερικού διαμορφώθηκε στους 808. Στη συγκεκριμένη χρονική περίοδο, έφυγαν από τη χώρα 304 ανειδίκευτοι και 504 ειδικευμένοι γιατροί.
Ο βασικός προορισμός δεν άλλαξε, καθώς 288 επιστήμονες μετέβησαν στην Αγγλία.
Παράλληλα, καταγράφηκε αξιοσημείωτη κινητικότητα προς άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με τη Γαλλία να υποδέχεται 61 Έλληνες ιατρούς, τη Γερμανία 54 και την Ελβετία 50, επιβεβαιώνοντας τη ζήτηση για το ελληνικό ιατρικό προσωπικό σε κράτη με ισχυρά συστήματα υγείας.
Η κορύφωση των αποχωρήσεων και οι κύριοι προορισμοί
Η σταθερότητα των αριθμών συνεχίστηκε και το 2023, με το σύνολο των αποχωρήσεων να παραμένει στους 808 ιατρούς.
Το μίγμα των επιστημόνων που αναζήτησαν επαγγελματική διέξοδο εκτός συνόρων απαρτιζόταν από 283 ανειδίκευτους και 525 ειδικευμένους.
Η Αγγλία αποτέλεσε εκ νέου τον κορυφαίο προορισμό, απορροφώντας 288 ιατρούς, τη στιγμή που η Κύπρος προσέλκυσε 97 επαγγελματίες του κλάδου. Ωστόσο, η πλέον ανησυχητική εξέλιξη καταγράφηκε το 2024, έτος κατά το οποίο σημειώθηκε σημαντική αύξηση της φυγής.
Συγκεκριμένα, εκδόθηκαν 1.047 πιστοποιητικά για το εξωτερικό, αριθμός που αποτελεί αρνητικό ρεκόρ για την εξεταζόμενη περίοδο.
Η αύξηση αυτή τροφοδοτήθηκε από 398 ανειδίκευτους και 649 ειδικευμένους γιατρούς. Για πολλοστή φορά, η Αγγλία βρέθηκε στην πρώτη θέση των προτιμήσεων υποδεχόμενη 274 ιατρούς, με την Κύπρο να ακολουθεί έχοντας 118.
Τα δεδομένα για το 2025 υποδεικνύουν μια μικρή πτώση σε σχέση με το απόγειο του 2024, χωρίς ωστόσο να ανακόπτεται η γενικότερη τάση.
Συνολικά μετανάστευσαν 968 ιατροί, εκ των οποίων οι 384 ήταν ανειδίκευτοι και οι 584 ειδικευμένοι. Οι περισσότεροι εξ αυτών, συνολικά 319 επιστήμονες, προτίμησαν την Αγγλία, ενώ η Κύπρος δέχτηκε 142 ιατρούς, επιβεβαιώνοντας ότι το δίπολο αυτό παραμένει η βασική διέξοδος για το ιατρικό δυναμικό της χώρας.
Ο στρατηγικός κίνδυνος και οι προτάσεις για τη συγκράτηση των επιστημόνων
Ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, Γιώργος Πατούλης, περιγράφει τη συγκεκριμένη διαρροή ως ένα φαινόμενο βαθιά ποιοτικό που αφαιρεί από τη χώρα το πιο ελπιδοφόρο τμήμα του υγειονομικού της σώματος.
Σύμφωνα με την ανάλυση του θεσμικού φορέα, τα κίνητρα των ιατρών επικεντρώνονται στην αναζήτηση συνθηκών αξιοπρέπειας, στην ανάγκη για υψηλού επιπέδου εκπαίδευση και στην ένταξη σε οργανωμένα συστήματα με σαφή επαγγελματική προοπτική και αντίστοιχες αμοιβές.
Για την αντιστροφή αυτής της πορείας, κατατίθεται μια δέσμη στοχευμένων πολιτικών που περιλαμβάνει την εξασφάλιση αξιοπρεπών αμοιβών προσαρμοσμένων στα διεθνή πρότυπα, την ανάπτυξη ενός σύγχρονου εκπαιδευτικού συστήματος με πλήρη εφαρμογή εναλλαγών και συνεχή αξιολόγηση.
Επιπρόσθετα, προτείνεται η ενίσχυση διεθνών συνεργασιών με πανεπιστήμια και φορείς του εξωτερικού, καθώς και η διαμόρφωση ενός σταθερού επαγγελματικού περιβάλλοντος απαλλαγμένου από διαρκείς οικονομικές επιβαρύνσεις.
Ο Ιατρικός Σύλλογος διεκδικεί την ουσιαστική αύξηση των αποδοχών στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, τη δημιουργία νέων θέσεων για ειδικευόμενους και την κατάργηση οικονομικών στρεβλώσεων, όπως ο μηχανισμός αυτόματης επιστροφής.
Απώτερος στόχος είναι η μετατροπή της χώρας σε διεθνή προορισμό υγείας μέσω του ιατρικού τουρισμού, μια εξέλιξη που προϋποθέτει ποιότητα υπηρεσιών, άρτια οργάνωση και ένα ισχυρό δημόσιο σύστημα υγείας ικανό να διατηρήσει το επιστημονικό του δυναμικό εντός των συνόρων.
